Terug naar overzicht

Drie manieren waarop Enexis het overvolle energienet efficiënter benut

29 sep. 2022

Het overvolle elektriciteitsnet vraagt om creatieve en alternatieve oplossingen. Uitbreiding van het elektriciteitsnet is hoe dan ook nodig om de groeiende vraag naar en het aanbod van elektriciteit op te vangen. Maar dit kost tijd. De aanleg van een nieuw hoog- en middenspanningsstation – van aanvraag tot en met realisatie - duurt gemiddeld zo’n zeven jaar. Daarom werkt Enexis in samenwerking met bedrijven en overheden ook volop aan manieren om het net efficiënter te benutten. In dit artikel lichten we drie oplossingen uit waarin Enexis het initiatief neemt.

Nieuwe contractvormen

Buiten de zogenoemde piekmomenten – denk aan hoge energie-opwek door zonnige dagen of een hoge energievraag bij heel koude dagen - is er op het elektriciteitsnet nog volop ruimte. Om deze beschikbare capaciteit te benutten, ontwikkelt Enexis tijdgebonden contracten. In dit soort contracten wordt met grootzakelijke klanten vastgesteld dat zij alleen op specifieke momenten gebruikmaken van het elektriciteitsnet. In Emmen loopt er nu een pilot met zo’n contract. Daar wil het bedrijf Powerfield namelijk een nieuw zonnepark bouwen, terwijl hier eigenlijk geen ruimte voor is op het elektriciteitsnet. Als tijdelijke oplossing kan Powerfield nu op bepaalde, vastgelegde tijden, buiten de piekmomenten, toch elektriciteit terugleveren. De stroom die Powerfield opwekt op momenten dat terugleveren niet mogelijk is, bewaart het bedrijf tijdelijk in een batterij.

Naast een tijdgebonden contract experimenteert Enexis ook met een dynamische contractvorm, waarbij een bedrijf elektriciteit mag terugleveren op ieder moment dat er capaciteit is op het net. Hiervoor plaatst een installateur een kastje met sensoren dat wordt aangesloten bij de klant. Dat kastje meet continu wanneer er ruimte is op het energienet. Als er ruimte is, wordt de opgewekte energie teruggeleverd op het net. Op sommige momenten raakt een deel van de opbrengst verloren, maar daar tegenover staat dat het bedrijf wel de zonnepanelen kan aansluiten. Op dit moment wordt dit uitgetest bij Claassen Logistics in Tilburg.  

De toepassing van dit soort contracten is nog volop in ontwikkeling. De eerste pilots geven interessante inzichten die Enexis gebruikt om deze contractvormen te verbeteren. Hierbij wordt overigens niet alleen gefocust op het terugleveren van elektriciteit, maar ook op de vraag naar elektriciteit.  Of deze nieuwe manieren in de markt gezet kunnen worden is onder meer afhankelijk van de Energiewet die momenteel wordt herzien door de overheid. Denk aan logistieke bedrijven met een contract waarmee ze alleen ‘s nachts elektrische vrachtauto’s opladen.

Congestiemanagement

Een andere (tijdelijke) oplossing is congestiemanagement. Hierbij sluit Enexis meer klanten aan dan het net technisch toelaat. Voor de momenten van dreigende overbelasting gaat Enexis op zoek naar bedrijven die flexibel kunnen zijn in hun vraag naar elektriciteit of in het terugleveren ervan, in ruil voor een financiële vergoeding. Denk aan bedrijven met koelinstallaties – die hoeven niet 24/7 op vol vermogen te draaien en zijn dus flexibel in te regelen. Of zonneparken waarvan de productie tijdelijk wordt teruggeschroefd. Dit laatste is getest bij een zonnepark van GroenLeven in Groningen met als resultaat een toename van maar liefst 30 procent aan netcapaciteit.

Congestiemanagement kan op twee manieren werken: op basis van biedingen of een lange termijn contract. Bij biedingen wordt op het moment dat overbelasting dreigt, de markt gevraagd biedingen te doen om het energieverbruik of -productie aan te passen. Bij de tweede variant maakt een netbeheerder vooraf afspraken tegen welke prijs een bedrijf zijn bedrijfsproces aanpast. Deze variant biedt meer zekerheid en heeft daarmee de voorkeur. De toepassing van congestiemanagement staat nog in de kinderschoenen, omdat het pas recent wettelijk is toegestaan.

Cable pooling

Tot slot bekijkt Enexis waar mogelijk of stations, kabels en aansluitingen efficiënter benut kunnen worden. Een voorbeeld hiervan is cable pooling. Hierbij worden meerdere installaties, zoals bijvoorbeeld een zonnepark en een windpark, gecombineerd op één aansluiting. Hierdoor kan over eenzelfde kabel meer energie worden getransporteerd. Wanneer deze parken fysiek dicht bij elkaar liggen, en de installatie niet op hetzelfde moment gebruikmaakt van de capaciteit van de kabel, dan kan die kabel gedeeld worden. Bij zon en wind werkt dat ideaal. Over het algemeen schijnt de zon niet als het hard waait, en andersom.

Een voorbeeld uit de praktijk is een nieuw zonnepark in de gemeente Steenbergen. Dit zonnepark is gepland in de buurt van een bestaand windmolenpark. Enexis ziet hier de perfecte omstandigheden voor cable pooling en bracht verschillende partijen bijeen. Een van die partijen is de gemeente Steenbergen. De gemeente stimuleert de ontwikkeling van het zonnepark door de vergunning te verstrekken onder de voorwaarde van cable pooling en door de exploitant van het windpark in contact te brengen met de initiatiefnemers van het zonnepark. De partijen zijn nog met elkaar in gesprek, maar de intentie om cable pooling te realiseren is sterk. Zo heeft iedere partij een eigen rol in de energietransitie.

Voor netbeheerders is die rol duidelijk: het energienet zo efficiënt mogelijk benutten met de middelen die nu voorhanden zijn. En hierin de verschillende partijen zoveel mogelijk betrekken en kansen te signaleren. Wil je weten hoe je nog meer efficiënter om kunt gaan met netcapaciteit? Bekijk via deze link meer voorbeelden.